“Ελεύθερη” διακίνηση υποκατάστατων μητρικού γάλακτος

“Ελεύθερη” διακίνηση υποκατάστατων μητρικού γάλακτος

 

Πολύ πρόσφατα, μία υπουργική απόφαση από τα Υπουργεία Υγείας και Ανάπτυξης επέτρεψε την ελεύθερη διακίνηση και πώληση βρεφικών γαλάτων πρώτης ηλικίας στα σούπερ μάρκετ, με τη δικαιολογία να μειωθούν οι τιμές τους! Πρόκειται για άλλη μία πράξη του παραλόγου στη σημερινή εποχή της οικονομικής κρίσης. Δεν μας πειράζει που το γάλα, που πίνει όλος ο κοσμάκης, και άλλα προϊόντα ευρείας κατανάλωσης, είναι τρεις φορές πιο ακριβά στη χώρα μας από τη Γερμανία, αλλά μας πείραξε το γάλα 1ης βρεφικής ηλικίας, που στο κάτω της γραφής θα έπρεπε να πίνουν ελάχιστα βρέφη.

Στη χώρα μας όμως κάνουμε ό,τι μπορούμε για να αποτρέψουμε τις μητέρες να θηλάσουν, ξεκινώντας από την πρώτη ώρα ζωής στο μαιευτήριο όπου τα μπουκάλια προσφέρονται άπλετα και η μόνη βοήθεια που πολλές φορές μία νέα μητέρα δέχεται είναι ένα μπιμπερό μαζί με την αποδοκιμασία: “ δεν έχεις γάλα ακόμη”, “μόνο το δικό σου γάλα θα δώσεις? Δε φτάνει”, “πεινάει το μωρό, δώσε του λίγο μπιμπερό”, κ.ο.κ. Στο κάτω της γραφής καλά κάνουν και είναι ακριβά τα γάλατα 1ης και 2ης βρεφικής ηλικίας, ας είναι απλησίαστα οικονομικά, μήπως και καταφέρουμε ως λαός να αυξήσουμε τα ποσοστά του μητρικού θηλασμού και να αλλάξουμε νοοτροπία, γιατί μέχρι τώρα μόνο μία μειονότητα Ελληνίδων θηλάζουν αποκλειστικά τα παιδιά τους ενώ οι μετανάστριες μητέρες στη χώρα μας ως επί το πλείστον. Και δεν το κάνουν μόνο από ανάγκη, αλλά και επειδή θεωρείται δεδομένο στην κουλτούρα τους. Αντίθετα στην Ελλάδα το μπιμπερό έχει γίνει η νόρμα. Τα ποσοστά του θηλασμού στην Ελλάδα είναι πραγματικά απογοητευτικά σε σχέση με άλλες αναπτυγμένες χώρες όπως είναι για παράδειγμα η Σουηδία. Ενώ το 90% των μητέρων θέλουν να θηλάσουν και ξεκινούν να θηλάζουν στο μαιευτήριο, μονοψήφιος αριθμός θηλάζουν αποκλειστικά για 6 μήνες και λιγότερο από 1% των παιδιών θηλάζει τον πρώτο χρόνο ζωής ή και περισσότερο. Και αυτό όταν όλοι οι επιστημονικοί οργανισμοί όπως η Αμερικανική Εταιρεία Παιδιατρικής και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνουν αποκλειστικό θηλασμό τους πρώτους 6 μήνες ζωής και συνέχιση για τουλάχιστον 1-2 χρόνια. Τα αποτελέσματα της έλλειψης θηλασμού τα βλέπουμε καθημερινά στα παιδιά μας: δραματική αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας, του παιδικού διαβήτη, του βρογχικού άσθματος, των κακοηθειών όπως είναι οι λευχαιμίες και τα λεμφώματα, και πολλών άλλων νοσημάτων που μαστίζουν τα παιδιά και τους ενήλικες. Και ας μην ξεχνάμε πόσο βαρύνουν αυτά τα νοσήματα τον προϋπολογισμό της Υγείας. Ας αναλογιστούν οι ιθύνοντες τι είναι πιο οικονομικά συμφέρον, να κερδίσουν κάποιοι τζίρο από την πώληση περισσότερων βρεφικών γαλάτων ή να εξοικονομήσουν χρήματα από την υγεία?

Η ελεύθερη διακίνηση των βρεφικών γαλάτων 1ης ηλικίας αντιβαίνει στον Κώδικα Εμπορίας Υποκατάστατων μητρικού γάλατος έτσι όπως σχεδιάστηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και τη UNICEF και θεσπίστηκε από την Παγκόσμια Σύνοδο Υγείας το 1981. Περισσότερες από 160 χώρες σε όλο τον κόσμο δεσμεύτηκαν να τηρούν τον Κώδικα και να επιτηρούν την τήρησή του. Ο σκοπός του Κώδικα είναι να συμβάλλει στην ασφαλή και επαρκή σίτιση των βρεφών, προστατεύοντας και προωθώντας το μητρικό θηλασμό και εξασφαλίζοντας την σωστή χρήση των υποκατάστατων μητρικού γάλατος, όταν αυτά είναι απαραίτητα και μετά από επαρκή πληροφόρηση και κατάλληλες μεθόδους εμπορίας και διανομής. Η Ελλάδα υιοθέτησε τον Κώδικα το 1983 (Έγγραφο Υπουργείου Υγείας και Πρόνοιας 23630/9-11-83). Επιπλέον το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (Απόφαση 492/664/29-6-1995- Υπόθεση C391/92), ο ΕΟΦ και το Συμβούλιο της Επικρατείας (υπ΄ αριθμ. Απόφαση 2358/1989) έχουν αποφασίσει ότι τα βρεφικά γάλατα 1ης ηλικίας αποτελούν υποκατάστατα μητρικού γάλατος και πρέπει να διατίθενται μόνο από τα φαρμακεία.  Επιπλέον, το 1995 το Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας έστειλε σε όλους τους αρμόδιους φορείς την οδηγία Υ3γ/36189/ 9-10-95 η οποία αναφέρεται στα προτεινόμενα 10 βήματα για την επιτυχία του θηλασμού του ΠΟΥ και της UNICEF και η οποία τονίζει ότι η συνταγογράφηση βρεφικού γάλακτος πρέπει να συνοδεύεται  από ιατρική γνωμάτευση που να εξηγεί τους λόγους που  το μωρό δεν μπορεί να θηλάσει αποκλειστικά.  Κατά τη χορήγηση τους δε, απαιτείται η παροχή επιστημονικών πληροφοριών στους νέους γονείς από επαγγελματίες με επαρκή κατάρτιση καθώς λανθασμένη παρασκευή και χρήση τους μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο των βρεφών. Αυτή η οδηγία έχει καταστρατηγηθεί στην Ελλάδα, ποτέ ουσιαστικά δεν εφαρμόστηκε. Στην πράξη οι μητέρες έχουν από το μαιευτήριο ελεύθερη πρόσβαση σε βρεφικά γάλατα και συνήθως η πρωτοβουλία να χορηγηθεί βρεφικό γάλα παίρνεται από μη ιατρικό προσωπικό και ήδη από την πρώτη ώρα ζωής που ουσιαστικά δεν υφίσταται καμιά ιατρική ανάγκη να χορηγηθεί συμπλήρωμα. Φεύγοντας από το μαιευτήριο η μητέρα παίρνει και μία συνταγή για συγκεκριμένη μάρκα γάλατος (η επιλογή συγκεκριμένη μάρκας γίνεται για ευνόητους λόγους οικονομικών συμφερόντων), απλά για να υπάρχει για τις δύσκολες ώρες και δώρο ένα κουτί γάλα. Όλα αυτά αντιβαίνουν στον Κώδικα Εμπορίας Υποκατάστατων Μητρικού Γάλατος. Μία μητέρα λοιπόν που έχει κάνει μία τέτοια αρχή, πιστεύει πως το γάλα της δεν είναι αρκετό, είναι ανασφαλής και στην πρώτη δυσκολία δίνει συμπλήρωμα στο παιδί της. Τι θα συμβεί τώρα που τα βρεφικά γάλατα πουλιούνται στο σούπερ μάρκετ? Θα πηγαίνει να αγοράσει πάνες, και θα βλέπει το γάλα και θα σκέφτεται “ας το αγοράσω μήπως χρειαστεί”. Θα βλέπει προσφορές, διαφημίσεις, εκπτώσεις, κουπόνια σε αυτά τα προϊόντα και πάλι θα μπαίνει στον πειρασμό. Είναι σαν να βάζουμε εξειδικευμένα φαρμακευτικά προϊόντα που χορηγούνται μόνο με συνταγή ιατρού στο ράφι του σούπερ μάρκετ για άμεση κατανάλωση! Ας βάλουμε τότε και τα αντιβιοτικά, τα ηρεμηστικά, και τα ναρκωτικά στο ράφι! Πιστεύω ακράδαντα ότι αυτή η πολιτική κίνηση θα υπονομεύσει ακόμη περισσότερο το μητρικό θηλασμό στη χώρα μας που ήδη έχει πληγεί σοβαρά τις τελευταίες δεκαετίες. Δεν πρόκειται λοιπόν για εκσυγχρονιστικό βήμα, αλλά μάλλον αναχρονιστικό και καθαρά εμπορεύσιμη πράξη. Ουσιαστικός εκσυγχρονισμός θα ήταν αν προσπαθούσαν να εφαρμοστούν τα 10 βήματα για επιτυχή θηλασμό στα μαιευτήρια και νοσοκομεία της Ελλάδος.

 

Β Δανηλάτου MD PhD IBCLC

01/12