Απάντηση στο Υπουργείο Υγείας

Απάντηση στο Υπουργείο Υγείας

ΠΡΟΣ
Υπουργείο Υγείας

Ευχαριστούμε για την απάντησή σας στην επιστολή μας «Γράμμα ενός βρέφους προς τον Υπουργό Υγείας».

Στην απάντησή σας αναφέρετε ότι ο μητρικός θηλασμός είναι βασικό δικαίωμα του παιδιού. Δυστυχώς το δικαίωμα αυτό, σύμφωνα με αναφορές που μας έρχονται από μητέρες ανά την Ελλάδα, συστηματικά παραβιάζεται και, κατά τη γνώμη μας, απαιτεί ειδική συγκεκριμένη νομοθεσία για την προστασία του. Καταθέσαμε το 2012 στους αρμόδιους φορείς ανάλογη νομοθετική πρόταση και ευελπιστούμε σε ευαισθητοποίησή σας.

Σχετικά με τις δράσεις που αναφέρετε ότι έχουν γίνει παρατηρούμε τα εξής:
1. Η διενέργεια επιδημιολογικής μελέτης, αν και συνιστά ένα σημαντικό αρχικό βήμα και μπορεί να οδηγεί σε κάποια χρήσιμα συμπεράσματα, δεν προάγει, δεν υποστηρίζει, δεν αυξάνει τα ποσοστά του θηλασμού, ούτε βελτιώνει τις πρακτικές που εφαρμόζονται. Εξάλλου, τα στοιχεία είναι ήδη παλιά και απαιτείται τακτική παρακολούθηση του θέματος με επαναλαμβανόμενες μελέτες, ώστε να αναδεικνύονται οι τάσεις στην πορεία του χρόνου ως προς τα ποσοστά μητρικού θηλασμού και τους προσδιοριστικούς και ανασταλτικούς παράγοντες που ανευρίσκονται. Κάτι τέτοιο, σύμφωνα με την διεθνή εμπειρία, πρέπει να γίνεται όχι μόνο σε εθνικό επίπεδο αλλά και σε επίπεδο νοσοκομείων και Υγειονομικών Περιφερειών της χώρας, ώστε να αναδεικνύονται οι ιδιαιτερότητες σε τάσεις, οι θετικές και αρνητικές πρακτικές τοπικά και να δρούμε αναλόγως.
2. Η μετάφραση του Διεθνούς Κώδικα Εμπορίας Υποκατάστατων Μητρικού Γάλακτος είναι ένα πρώτο βήμα. Ωστόσο, κρίνεται ανεπαρκές στο πλαίσιο των συστηματικών παραβιάσεων του Κώδικα που παρατηρούνται στη χώρα. Η προστασία του μητρικού θηλασμού απαιτεί επείγουσες κινήσεις δημιουργίας μιας πιο ισχυρής εθνικής νομοθεσίας, με βάση τον Διεθνή Κώδικα, αλλά και συγκεκριμένων μηχανισμών για τον συστηματικό κα τακτικό έλεγχο τήρησης του Κώδικα από τις εταιρίες υποκατάστατων μητρικού γάλακτος και από τις Δομές Υγείας της χώρας. Παρακαλούμε να μας γνωστοποιήσετε τις ενέργειες που κάνετε ή που προτίθεστε να κάνετε για την εφαρμογή και τον έλεγχο τήρησης του Κώδικα από τις εταιρίες και τις Δομές Υγείας της χώρας.
3. Σχετικά με τους υπεύθυνους μητρικού θηλασμού στα νοσοκομεία, θα θέλαμε να μας γνωστοποιήσετε ποιος είναι ο ρόλος, το έργο που έχουν κάνει έως τώρα και τα αποτελέσματα που έχουν φέρει, ως προς τον στόχο της επίτευξης των Δέκα Βημάτων για Φιλικά προς τα Βρέφη νοσοκομεία. Ακόμα, ποιες είναι οι συγκεκριμένες αρμοδιότητές τους, τα κίνητρα και τα μέσα που τους παρέχονται για να διευκολύνεται το έργο τους. Τέλος, είναι σημαντικό τα στοιχεία των υπευθύνων αυτών να είναι διαθέσιμα στο ευρύ κοινό και στον χρήστη των υπηρεσιών υγείας, ώστε να έχει άμεση πρόσβαση για σχετικές απορίες, αναφορές παραπόνων και λανθασμένων πρακτικών και αναφορές καταστρατήγησης του Διεθνούς Κώδικα στα νοσοκομεία.
4. Ως προς την εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας, γίνονται βήματα προς θετική κατεύθυνση. Ωστόσο, τα σεμινάρια στα οποία αναφέρεστε γίνονται μόνο στην Αθήνα, ενώ θα έπρεπε να διεξάγονται τακτικά σε όλες τις μεγάλες πόλεις της χώρας. Επιπλέον, είναι επιτακτική ανάγκη να γίνει ανασκόπηση όλων των προγραμμάτων σπουδών των πανεπιστημίων σχετικά με την βρεφική διατροφή, για διόρθωση λανθασμένων πληροφοριών που παρατηρούνται σε πολλά συγγράμματα, όπως και δημιουργία προγραμμάτων εκπαίδευσης για τη βρεφική διατροφή στα σχολεία της χώρας. Τέλος χρειάζεται συγκεκριμένη πολιτική για το θέμα των συγκρούσεων συμφερόντων στα Πανεπιστήμια και στα επιστημονικά συνέδρια σχετικά με την βρεφική διατροφή.

Ως προς την εγκύκλιο του Υπουργείου για τα Δέκα Βήματα, θα θέλαμε να μας ενημερώσετε για την έκβαση της προσπάθειας αυτής. Η εμπειρία μας δείχνει ότι στην συντριπτική πλειονότητα των υπηρεσιών υγείας τα Δέκα Βήματα συστηματικά καταστρατηγούνται. Οι καταναλωτές υγείας δικαιούνται να γνωρίζουν ποια νοσοκομεία ή μαιευτήρια προσπαθούν και ποια όχι, ποια έχουν σημειώσει πρόοδο και σε ποιους τομείς, ούτως ώστε να κάνουν ενημερωμένες επιλογές. Παρόμοιες υποχρεώσεις έχουν και οι δομές του ιδιωτικού τομέα. Παρακαλούμε να μας γνωστοποιήσετε σε ποια νοσοκομεία, πλην των δύο Φιλικών στα Βρέφη, εφαρμόζονται κάποια από τα Δέκα Βήματα
και ποια βήματα εφαρμόζονται. Είναι σημαντικό να γνωρίζουν οι μητέρες σε ποια νοσοκομεία μπορούν να τύχουν καλύτερης αντιμετώπισης στο θηλασμό. Τέλος οι Φιλικές προς τα Βρέφη δομές δεν πρέπει να περιορίζονται στους χώρους νοσοκομείων αλλά να γίνουν σαφή βήματα επέκτασης στην περίθαλψη στην κοινότητα και σε άλλες δομές και υπηρεσίες, όπως καταδεικνύει και πάλι η βιβλιογραφία και η διεθνής εμπειρία.

Παρακαλούμε να μας γνωστοποιήσετε τις προθέσεις σας για διαμόρφωση μιας Εθνικής Στρατηγικής και Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την βρεφική διατροφή και τον μητρικό θηλασμό, με χρονοδιαγράμματα επίτευξης συγκεκριμένων στόχων. Παρακαλούμε να μας γνωστοποιήσετε τις συγκεκριμένες ενέργειες που έχετε κάνει για δημιουργία Εθνικής Καμπάνιας Μητρικού Θηλασμού που να στοχεύσει στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στους γονείς, στην κοινότητα, στο σύστημα υγείας και στο εκπαιδευτικό σύστημα. Οι δράσεις αυτές είναι κατά την γνώμη μας αναγκαίες και επείγουσες.

Θα θέλαμε να παρατηρήσουμε ακόμα ότι η αναφορά σας στην απάντηση που λάβαμε για την σημαντικότητα του θηλασμού για το παιδί συνιστά περιοριστική θέαση του θέματος. Ο μητρικός θηλασμός είναι πολύ σημαντικός και για την υγεία των γυναικών στη χώρα, αλλά και για την υγεία της εθνικής οικονομίας. Ο φορέας που ορίστηκε να επιβλέπει το πρόγραμμα προαγωγής μητρικού θηλασμού «Αλκυόνη» χρειάζεται επείγουσα και επαρκή χρηματοδότηση για να επιτελέσει τις δράσεις που έχουν οριστεί. Όπως καταδεικνύουν τα στοιχεία που σας στείλαμε, μια πολύ μικρή αύξηση των ποσοστών μητρικού θηλασμού θα φέρει πίσω πολύ περισσότερα χρήματα με την μείωση δαπανών του ΕΣΥ, του ΕΟΠΠΥ και των ελληνικών νοικοκυριών. Χρειάζεται τόλμη και όραμα.

Σύμφωνα με τις συστάσεις της Επιτροπής Ανθρώπινων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ του 2012 για την Ελλάδα, η ελληνική πολιτεία πρέπει να μεριμνήσει ώστε:
• Να εξαλειφθεί η πρακτική της διανομής δωρεάν δειγμάτων γαλάτων για βρέφη και υποκατάστατων μητρικού γάλακτος (δηλαδή και μπιμπερό, πιπιλών κλπ.) μέσα από τα νοσοκομεία και το σύστημα υγείας στην Ελλάδα.
• Να ενισχυθεί η ενημέρωση και η προσπάθεια καμπάνιας για την σημασία του αποκλειστικού μητρικού θηλασμού έως την ηλικία των 6 μηνών
• Να διασφαλίσει ότι τα κύρια μαιευτήρια και νοσοκομεία της χώρας καλύπτουν τα απαιτούμενα στάνταρ και να γίνουν πιστοποιημένα ως Φιλικά προς τα Βρέφη
• Να ενισχύσει την παρακολούθηση και τoν έλεγχο των ρυθμίσεων αγοράς που ήδη ισχύουν σχετικά με τα υποκατάστατα μητρικού γάλακτος και να διασφαλίσει ότι αυτοί οι κανόνες και ρυθμίσεις τηρούνται και παρακολουθούνται σε τακτική βάση
• Να λαμβάνεται δράση και να υπάρχουν κυρώσεις ενάντια σε όσους παραβιάζουν αυτές τις ρυθμίσεις

Το Δίκτυο Δράσης για την Βρεφική και Παιδική Διατροφή IBFAN Ελλάδας θα παρακολουθήσει και θα πιέσει για κυβερνητικές δράσεις τα επόμενα χρόνια προς αυτές τις κατευθύνσεις.
Κλείνουμε καλώντας σας να επενδύστε χρήματα και ανθρώπους σε προγράμματα και πολιτικές που ενισχύουν τον μητρικό θηλασμό και την σωστή βρεφική διατροφή: τολμήστε και δεν θα χάσετε σε βάθος χρόνου, ούτε εσείς, ούτε η Ελλάδα.
Ο μητρικός θηλασμός σε καιρό οικονομικής κρίσης δεν συνιστά πολυτέλεια, αλλά βασικό μέτρο πρόληψης, δημόσιας υγείας και εξοικονόμησης πόρων για τον εθνικό προυπολογισμό και για τις οικογένειες.

Με εκτίμηση,

Για το Δ.Σ. του IBFAN Ελλάδας

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΑΠΑΒΕΝΤΣΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΔΙΑΚΟΥ