Φάρμακα και θηλάζουσα μητέρα: επιστολή στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών

Φάρμακα και θηλάζουσα μητέρα: επιστολή στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών

10/02/2013

 

Προς: Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών,  Σεβαστουπόλεως 113, Αθήνα, ΤΚ 11526

 

Κοινοποίηση: www.ibfan.gr

 

Θέμα: Χορήγηση φαρμάκων σε θηλάζουσα μητέρα

 

Aξιότιμα μέλη του Δ.Σ. του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών,

 

To Δίκτυο Δράσης για την Βρεφική Διατροφή – International Baby Food Action Network (IBFAN) Ελλάδας είναι μέλος του Διεθνούς Δικτύου IBFAN και υπερασπίζεται το δικαίωμα των βρεφών και των μικρών παιδιών να θηλάζουν, όπως και το δικαίωμα των γονιών να λαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τη βρεφική διατροφή, οι οποίες θα είναι σύμφωνες με την τελευταία επιστημονική γνώση και ανεξάρτητες από κερδοσκοπικούς σκοπούς. Μπορείτε να βρείτε πιο αναλυτικά τους στόχους και τις δράσεις του IBFAN Ελλάδας στην ιστοσελίδα http://ibfan.gr/.

Σας αποστέλλουμε την παρούσα επιστολή σε σχέση με την επίσημη απάντησή σας το Δεκέμβριο 2012, σε ερώτημα της κας Π. Α., θηλάζουσας μητέρας, που αντιμετώπισε μη υποστηρικτική προς το θηλασμό συμπεριφορά, όταν απευθύνθηκε σε ορθοπαιδικό ιατρό, μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών.

Οι λεπτομέρειες της υπόθεσης της κας Π.  ήρθαν σε γνώση μας από την ίδια. Συγκεκριμένα, μας γνωστοποίησε την αντιμετώπιση που είχε από τον ορθοπαιδικό ιατρό στον οποίο απευθύνθηκε, την ερώτηση που έθεσε στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών με e-mail και την απάντηση του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών. Στην απαντητική σας επιστολή αναφέρετε: «.. ο Ορθοπαιδικός ορθά έπραξε και δεν χορήγησε φάρμακα σε θηλάζουσα μητέρα, καθ’ όσον ούτε οι γυναικολόγοι γνωρίζουν ποια φάρμακα περνούν στο γάλα και ποια είναι επικίνδυνα.»

Θεωρούμε ότι η κα. Π. και κάθε άλλη μητέρα στη θέση της, θα έπρεπε να τυγχάνει πιο τεκμηριωμένης και υπεύθυνης ιατρικής φροντίδας καθώς:

1) Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο (AAP 1997, 2005, 2012) ότι ο μητρικός θηλασμός προστατεύει το παιδί από μια σειρά νοσημάτων και δυσάρεστων καταστάσεων (ωτίτιδα, ατοπία, αλλεργική πρωκτοκολίτιδα, οξεία γαστρεντερίτιδα, νεκρωτική εντεροκολίτιδα, κολικούς, δυσκοιλιότητα, ιογενή λοίμωξη ανώτερου αναπνευστικού, βρογχιολίτιδα, βρογχικό άσθμα, πνευμονία, παχυσαρκία, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία, οξεία μυελογενή λευχαιμία, σύνδρομο αιφνίδιου βρεφικού θανάτου, επιληψία, αθηροσκλήρωση, υπέρταση, προβλήματα συμπεριφοράς, νεοφοβία και αποστροφή φαγητού κ.ά.), ενώ επιπλέον μειώνει τα περιστατικά παιδικής κακοποίησης ή παραμέλησης κ.λ.π.

 

2) Έχει αποδειχθεί ότι και η ίδια η μητέρα προστατεύεται μέσω του θηλασμού του παιδιού της από πληθώρα νοσημάτων (καρκίνο μαστού, καρκίνο ωοθηκών, κατάθλιψη λοχείας, παχυσαρκία, οστεοπόρωση, αθηροσκλήρωση, στεφανιαία νόσο, υπέρταση, διαβήτη, υπερλιπιδαιμία, καρκίνο θυρεοειδούς, καρκίνο ενδομητρίου κ.ά.) (Παπαβέντσης 2011).

 

3) Σύμφωνα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και της Unicef (WHO 2000, WHO & UNICEF 2003), τα βρέφη πρέπει να θηλάζουν αποκλειστικά για 6 μήνες και με προσθήκη στερεών τροφών μέχρι τη συμπλήρωση τουλάχιστον του 2ου έτους της ζωής τους και στην συνέχεια για όσο ακόμα είναι αμοιβαία επιθυμητό από τη μητέρα και το παιδί. Είναι κεκτημένη γνώση στην παιδιατρική ότι το ανοσοποιητικό σύστημα του βρέφους και του νηπίου, μέχρι τουλάχιστον τον 5ο χρόνο ζωής είναι ανώριμο (Parham 2004). Mέχρι να ωριμάσει το ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού, η προστασία που προσφέρει το μητρικό γάλα είναι πολύτιμη (WHO & UNICEF 2003). Η ευεργετική επίδραση του μητρικού θηλασμού στην σωματική και ψυχική υγεία μητέρας και παιδιού έχει αποδειχθεί σε πολλές σύγχρονες μελέτες να είναι δοσο-εξαρτώμενη, δηλαδή να είναι τόσο μεγαλύτερη όσο μεγαλύτερη είναι η συνολική διάρκεια θηλασμού.

 

4) Η έρευνα που σχετίζεται με το θηλασμό και την φαρμακολογία έχει μεν πολλές δυσκολίες (πρακτικές, ηθικές, οικονομικές κ.ά.), όμως τα τελευταία 30 χρόνια, υπάρχει επαρκής, επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση, συνεχώς αυξανόμενη, σχετικά με το ποια φάρμακα είναι συμβατά με το θηλασμό (τα περισσότερα) και ποια όχι (Brigs 1983 & 2011, Astrup-Jensen και συν. 1996, AAP 1997 & 2001, Spencer και συν. 2001, Hale 2012, Schaefer και συν. 2012). Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις που χρειάζεται φάρμακο μη συμβατό με το θηλασμό, υπάρχει εναλλακτική θεραπεία την οποία ο θεράπων ιατρός πρέπει να επιλέξει, ώστε να προστατεύσει την υγεία της μητέρας αλλά και την συνέχιση του μητρικού θηλασμού.

 

5) Ακόμα και στην σπάνια περίπτωση που επιβάλλεται κάποια θεραπεία για την μητέρα η οποία δεν είναι συμβατή με το θηλασμό, υπάρχει η δυνατότητα να διακόπτεται προσωρινά ο θηλασμός (και για όσο διάστημα επιβάλει η φαρμακοκινητική του/των φαρμάκου/ων), ενώ παράλληλα διατηρείται η γαλουχία με τακτικές αντλήσεις με θήλαστρο, λαμβάνοντας κατάλληλες οδηγίες από επαγγελματίες υγείας που εξειδικεύονται στο επιστημονικό πεδίο της γαλουχίας.

 

6) Είναι αναμενόμενο να μη γνωρίζει κάποιος ιατρός ποια φάρμακα επιτρέπονται κατά το θηλασμό και ποια όχι, λόγω της ελλιπούς εκπαίδευσης σε θέματα σχετικά με το θηλασμό (τόσο προπτυχιακά, όσο και στην ειδίκευση), όμως ήδη εδώ και 30 χρόνια -από το 1983- υπάρχουν σχετικά βιβλία (ενδεικτικά αναφέρουμε το Drugs in Pregnancy and Lactation: A Reference Guide to Fetal and Neonatal Risk, Briggs και συν. 1983, 1st Edition –το οποίο έχει φτάσει στην 9η έκδοση). Συνεπώς δεν μπορούμε να ισχυριζόμαστε ότι κανένας γιατρός δεν γνωρίζει.

 

7) Σύμφωνα με τον κώδικα ιατρικής δεοντολογίας, τους ηθικούς κανόνες, τη νομοθεσία και τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης -που αρκετοί και από εμάς υπηρετούμε- οι ιατροί έχουν χρέος να δίνουν συμβουλές βασισμένες σε επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση. Για το σκοπό αυτό κάθε ιατρός μπορεί να ανατρέξει σε νεότερα βιβλία ή ηλεκτρονικές τράπεζες πληροφοριών (E-lactancia, F-Thilasmos, LactMed, NHS- UK Drugs in Lactation Advisory Service), ή να απευθυνθεί σε εξειδικευμένους συμβούλους γαλουχίας, προκειμένου να αποφασίσει τι είδους θεραπεία θα προτείνει σε μια θηλάζουσα μητέρα. Επίσης ο Σύλλογός μας είναι στη διάθεση οιουδήποτε ιατρού, ανεξαρτήτως ειδικότητας, για την παροχή πληροφοριών. Η αδικαιολόγητη από την σύγχρονη επιστημονική τεκμηρίωση άρνηση θεραπείας από γιατρό επειδή δεν γνωρίζει το αντικείμενο και χωρίς να παραπέμψει τον ασθενή σε επαγγελματία υγείας που γνωρίζει στοιχειοθετεί ιατρική αμέλεια.

 

Τέλος, προκειμένου να αντιτάξουμε τα επιστημονικά μας επιχειρήματα (με την αντίστοιχη βιβλιογραφική ενημέρωση) στην Πανελλήνια Παιδιατρική Εταιρεία, σας παρακαλούμε να μας κοινοποιήσετε την απάντηση που σας έδωσε όταν διαβιβάσατε το αίτημα της κας Π. Α., όπως αναφέρεται στην επίσημη απάντησή σας.

 

Ο μητρικός θηλασμός είναι σημαντικό θέμα δημόσιας υγείας (ΑΑP 2012) και ο ιατρικός κόσμος στην χώρα έχει σημαντική ευθύνη και ρόλο στην προστασία και την υποστήριξη της θηλάζουσας δυάδας μητέρας – βρέφους.

 

 

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ                                                             Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

 

 

 

 

ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΑΠΑΒΕΝΤΣΗΣ                                       ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΔΙΑΚΟΥ

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

AAP (AmericanAcademy of Pediatrics) – Work Group on Breastfeeding, 1997. Breastfeeding and the Use of Human Milk. Pediatrics, 100(6):1035–1039.

AAP (AmericanAcademy of Periatrics) – Committee on Drugs, 2001. The Transfer of Drugs and Other Chemicals Into Human Milk. Pediatrics, 108(3):776–789.

AAP (AmericanAcademy of Pediatrics) – Section on Breastfeeding, 2005. Breastfeeding and the use of human milk. Pediatrics, 115(2):496–506.

AAP (AmericanAcademy of Pediatrics) – Section on Breastfeeding, 2012. Breastfeeding and the use of human milk. Pediatrics, 129(3):e827–e841.

Astrup-Jensen, A. και συν., 1996. Drugs and Human Lactation. P. N. Bennett, ed., Elsevier, p.722.

Briggs GG και συν., 1983. Drugs in Pregnancy and Lactation: A Reference Guide to Fetal and Neonatal Risk. 1st ed., Lippincott Williams & Wilkins, p.2047.

Briggs GG και συν., 2011. Drugs in Pregnancy and Lactation: A Reference Guide to Fetal and Neonatal Risk. 9th ed., Lippincott Williams & Wilkins, p. 1703.

Παπαβέντσης Σ. Οφέλη Θηλασμού για τη Μητέρα. ΧΑΝΘ 2011, διαθέσιμο στο www.pediatros-thes.gr

Parham P, 2004. The immune system. New York, NY: Garland Publishing

E-lactancia, Marina’s AtlasHospital. Διαθέσιμο στην ιστοσελίδα: http://www.e-lactancia.org/ingles/inicio.asp

F-thilasmos, Θηλασμός & Χρήση Φαρμάκων: Κλινικός οδηγός για φαρμακοποιούς. Διαθέσιμο στην ιστοσελίδα: http://www.f-thilasmos.gr/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=11&Itemid=105

Hale TW, 2012. Medications and Mother’s Milk. 15th ed., Hale Pub., p.1331.

LactMed, Drugs and Lactation Database. Διαθέσιμο στην ιστοσελίδα: http://www.nlm.nih.gov/pubs/factsheets/sis.html#.UQVf-DP3mVY.mendeley

NHS, UK Drugs in Lactation Advisory Service. Διαθέσιμο στην ιστοσελίδα: http://www.ukmicentral.nhs.uk/drugpreg/guide.htm

Schaefer C, Peters PWJ, Miller RK eds., 2012. Drugs During Pregnancy and Lactation: Treatment Options and Risk Assessment. 2nd ed., Academic Press, p.904.

Spencer JP και συν., 2001. Medications in the Breast-Feeding Mother. American Family Physician, 64(1):119–126.

WHO (World Health Organization), 2000. Complementary feeding: Family foods for breastfed children. WHO, p.50.

WHO (World Health Organization), 2002. WHO | Breastfeeding and maternal medication. WHO, p.35.

WHO (World Health Organization) & UNICEF, 2003. WHO | Global strategy for infant and young child feeding. WHO, p.30.