Δημόσιος θηλασμός – ποινικός κώδικας

Δημόσιος θηλασμός – ποινικός κώδικας

Ο Σύλλογός μας υπέβαλε την παρακάτω αίτησή στις 7.11.2016 και αναμένουμε την απάντηση του Υπουργού Δικαιοσύνης…

ΑΙΤΗΣΗ

Της μη κερδοσκοπικής, μη κυβερνητικής οργάνωσης – σωματείου, με την επωνυμία «Δίκτυο Δράσης για τη Βρεφική Διατροφή – IBFAN Ελλάδας», με έδρα στην Θέρμη Θεσσαλονίκης στο Πολιτιστικό Κέντρο Θέρμης (οδός Κ.Δημητρίου & Κ.Χάψα), όπως νόμιμα εκπροσωπείται.

 ΠΡΟΣ

Κύριο Υπουργό Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

 

ΘΕΜΑ: Πρόταση για θέσπιση ρητής διάταξης στον Ποινικό Κώδικα σχετικά με την προστασία του θηλασμού σε δημόσιο χώρο

 …//… 

To Σωματείο Δίκτυο Δράσης για την Βρεφική Διατροφή – IBFAN Ελλάδας – υπερασπιζόμενο το δικαίωμα των βρεφών και των μικρών παιδιών να θηλάζουν, έχει καταθέσει σε φορείς του Υπουργείου Υγείας, στην Ειδική Μόνιμη Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ισότητας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στη Βουλή, στο Συνήγορο του Παιδιού και του Πολίτη, στη Γενική Γραμματεία Ισότητας Φύλων, στην Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής, κ.α. ήδη από τον Νοέμβριο του 2012 πρόταση-αναφορά για την προστασία του θηλασμού και ειδικότερα του θηλασμού δημοσίως (1ο συνημμένο), παραθέτοντας ακόμα και συγκριτική νομοθεσία. Δυστυχώς, δεν λάβαμε καμία απάντηση. Αντίθετα, γίναμε δέκτες δεκάδων καταγγελιών από θηλάζουσες μητέρες που βίωσαν το ρατσισμό, τον χλευασμό, την περιθωριοποίηση και τις δυσμενείς διακρίσεις εξαιτίας της επιλογής τους να θηλάσουν τα παιδιά τους, όποτε το είχαν ανάγκη, ευρισκόμενοι ως δυάδα ενώπιον τρίτων.

To 1992 καθιερώθηκε διεθνώς ο εορτασμός της Παγκόσμιας Εβδομάδας Μητρικού Θηλασμού από την WABA (Παγκόσμια Συμμαχία για Δράση στο Θηλασμό), τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και τη UNICEF, στις 1-7 Αυγούστου. Στην Ελλάδα, η εβδομάδα αυτή εορτάζεται 1-7 Νοεμβρίου. Φέτος ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) ενώνει τις δυνάμεις του με την UNICEF, ώστε να εξαπλωθεί το φετινό μήνυμα: «Υποστηρίξτε τις μητέρες να θηλάσουν οποτεδήποτε, οπουδήποτε».

Με την υποστήριξη του συλλόγου μας, αρκετές εθελοντικές ομάδες για το θηλασμό, αλλά κυρίως το Πανελλήνιο Δίκτυο Ομάδων Θηλασμού διοργανώνουν για επτά (7) συνεχή έτη γιορτές εκδήλωσης για το θηλασμό με ταυτόχρονο δημόσιο θηλασμό, ακριβώς για να απενοχοποιήσουν και να εξοιειώσουν την ελληνική κοινωνία με την εικόνα του δημόσιου θηλασμού. Το Πανελλαδικό Δίκτυο Ομάδων Θηλασμού αριθμεί 44 ομάδες ανά νομό – περιοχή και περίπου 50.000 ενεργά μέλη. Ωστόσο, δεν είναι αρκετές αυτές οι δράσεις μόνο από εθελοντικές ομάδες, ακόμα και αν είναι μεγάλες στον αριθμό. Χρειάζεται και η δυναμική στήριξη της πολιτείας.

 

Για το λόγο αυτό, αιτούμαστε τη ρητή προστασία του θηλασμού σε οποιοδήποτε χώρο, δημόσιο ή ιδιωτικό, όπου παρευρίσκεται νόμιμα μια μητέρα με το παιδί της με τη θέσπιση ειδικής διάταξης -προσθήκης στον Ποινικό Κώδικα. Η διάταξη προτείνουμε να προβλέπει ότι

«Ο θηλασμός σε οποιοδήποτε χώρο, δημόσιο ή ιδιωτικό, όπου η μητέρα παρευρίσκεται νόμιμα με το παιδί της, δεν αποτελεί άδικη πράξη και δεν προσβάλλει την δημόσια αιδώ».

Αιτούμαστε λοιπόν να εξαιρεθεί ρητά και ειδικά ο θηλασμός δημοσίως από τις άδικες πράξεις με προσθήκη σχετικής διάταξης στο άρθρο 353 Π.Κ. (Πρόκληση σκανδάλου με ακόλαστες πράξεις).

De lege ferenda θα πρέπει στην προαναφερθείσα διάταξη να προστεθεί εδάφιο με το ως άνω περιεχόμενο, ώστε να αποσυνδεθεί η πράξη του θηλασμού δημοσίως από κάθε άδικη πράξη και δη της προσβολής της δημοσίας αιδούς και παράλληλα να εμπεδωθεί σε γενικό – αφηρημένο επίπεδο η πλήρης προστασία του εννόμου αγαθού της υγείας τόσο του ανήλικου τέκνου που τρέφεται δια του θηλασμού ακόμα και αποκλειστικά από τη μητέρα όσο και της τελευταίας.

 

Κύριε υπουργέ, όπως γνωρίζετε, ο θηλασμός συνιστά σε ηθικό και νομικό επίπεδο πράξη που πηγάζει από το απόλυτο δικαίωμα και καθήκον της γονικής μέριμνας και της γονικής επιμέλειας ειδικότερα. Ως εκ τούτου θα ήταν δικαιοπολιτικά ανυπόφορο να εμποδίζεται ή να περιορίζεται, διά της έστω έμμεσης απειλής επιβολής μιας ποινής, ως αυτή νοείται στον χώρο του Ποινικού Δικαίου ή οιασδήποτε άλλης διοικητικής κύρωσης. Ένας τέτοιος όμως κίνδυνος ελλοχεύει de lege lata, όταν δηλαδή η πράξη του θηλασμού τελείται δημόσια ή ακόμα και ιδιωτικά, αλλά σε κάθε περίπτωση με τρόπο που μπορεί να υποπέσει στην αντίληψη αορίστου αριθμού προσώπων. Ως εκ τούτου η θηλάζουσα μητέρα θα μπορούσε θεωρητικά να καταγγελθεί για προσβολή της δημοσίας αιδούς ενώπιον των αρμόδιων δικαστικών οργάνων και να εμπλακεί σε μια μακροχρόνια ποινική δίκη με την ιδιότητα της κατηγορουμένης.

Όπως αντιλαμβάνεσθε, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα έθετε σε κίνδυνο τη γενικευμένη πρακτική του θηλασμού. Ταυτόχρονα θα προσέβαλε πολλαπλώς ατομικές ελευθερίες και συνταγματικά δικαιώματα τόσο της μητέρας όσο και του τέκνου της, ενώ θα προκαλούσε στο πεδίο της γενικής πρόληψης της ποινής απαράδεκτους συνειρμούς σε σχέση με το πραγματικό βεληνεκές της ποινικής διάταξης, η οποίας τιμωρεί την προσβολή της δημοσίας αιδούς.

 

Με άλλη διατύπωση, η ποινική μας νομοθεσία θα πρέπει να είναι σταθερά προσανατολισμένη στην κατάργηση κάθε φραγμού στην πρακτική του δημοσίου θηλασμού. Ο θηλασμός πρέπει να είναι απεριόριστος, χωρίς ωράριο, χωρίς «κάλυψη», αφού το μητρικό γάλα παράγεται την ώρα που θηλάζει το μωρό. Δεν επιτρέπεται η λήψη μητρικού γάλακτος μέσω μπιμπερό στο υγιές μωρό, καθώς αυτό θα οδηγούσε σε σταδιακή μείωση του μητρικού γάλακτος και τελικά σε διακοπή του θηλασμού, όπως προβλέπει και η ελληνική νομοθεσία (2ο συνημμένο). Πολλές μητέρες προτείνουν αυτόν τον τρόπο για να ελέγχουν πόσο τρώει το μωρό. Ο τρόπος αυτός είναι μηχανιστικός, έξω από την ανθρώπινη φυσιολογία και θα οδηγήσει τη μητέρα σε κόπωση και υπογαλακτία.

Ο θηλασμός αποτελεί μια βασική και σημαντική πράξη ανατροφής, η οποία χρειάζεται, όσο το δυνατόν περισσότερο να υποστηρίζεται, προστατεύεται, προάγεται, διότι λειτουργεί προς όφελος τόσο της βρεφικής-παιδικής, όσο και της μητρικής υγείας (3ο συνημμένο).

 

Σύμφωνα με το άρθρο 367 Π.Κ. δεν αποτελούν άδικη πράξη οι εκδηλώσεις που γίνονται για την εκτέλεση νόμιμων καθηκόντων, την άσκηση νόμιμης εξουσίας ή για τη διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον.

Επίσης στο άρθρο 20 Π.Κ. ο άδικος χαρακτήρας της πράξης αποκλείεται και όταν η πράξη αυτή αποτελεί ενάσκηση δικαιώματος ή εκπλήρωση καθήκοντος που επιβάλλεται από το νόμο.

Όμως, στο άρθρο 20 Π.Κ. αναφέρεται η δυνατότητα δικαιολόγησης μιας προσβολής στο πλαίσιο της άσκησης κάποιου ιδιωτικού δικαίου δικαιώματος ή της ικανοποίησης (προστασίας) δικαιολογημένου κατά περίπτωση συμφέροντος ιδιωτικού ή δημόσιου. Εδώ η κρίση για την υπεροχή του συμφέροντος που θα επικρατήσει γίνεται κάθε φορά ενόψει συγκεκριμένης κατάστασης και δεν υποδηλώνει καθόλου γενικές και καθολικής σημασίας εκτιμήσεις του νομοθέτη. Η κρίση γίνεται στο εμπειρικό επίπεδο και δεν υποδηλώνει γενικότερη αξιολόγηση των αγαθών στην αφηρημένη καθολικότητά τους. Η άσκηση ιδιωτικού δικαιώματος και η προστασία δικαιολογημένων συμφερόντων, όπως κάθε λόγος άρσης του αδίκου, λειτουργούν αντικειμενικά, άσχετα από λεκτικές διατυπώσεις του νόμου.

Επειδή όμως το δικαίωμα πρέπει να ασκείται εντός των ορίων και με τις διατυπώσεις που προβλέπει ο νόμος, ειδικότερα δε επί περιπτώσεων άρσης του αδίκου, λόγω άσκησης νομίμου δικαιώματος πρέπει να υπάρχει ειδικός κανόνας του γραπτού δικαίου και δεν δικαιούται ο δικαστής να διαπλάσει λόγο (ΑΠ 92/94 Π.Χ. Ανδρουλάκης, ο οποίος ορθώς βλέπει τους λόγους άρσης του αδίκου ως θύρα εισδοχής της δυναμικής των κοινωνικών μεταβολών).

Επομένως, η επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου ως απόλυτο λειτουργικό καθήκον και δικαίωμα των γονέων αποτελεί το σημαντικότερο «καθήκον» (ΑΚ 1510) και ο θηλασμός αποβλέπει αποκλειστικά στο συμφέρον του παιδιού ως έκφραση μιας εκ των ύψιστων πράξεων επιμέλειας της σωματικής και ψυχικής υγείας του παιδιού. Η ρητή εξαίρεση του θηλασμού δημοσίως από τις άδικες πράξεις θα συνεισφέρει στην εμπέδωση της αρχής της αναλογικής ισότητας, του σεβασμού της ανηλικότητας, της μητρότητας, της ισότητας των φύλων, προς όφελος της υγείας των πολιτών. Η θηλάζουσα μητέρα δικαιούται να συμμετέχει σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής, υποστηριζόμενη από το κράτος στην επιλογή της να θηλάσει το παιδί της ενώπιον τρίτων οπουδήποτε (τριτενέργεια) χωρίς διακρίσεις, ρατσισμό ή περιορισμούς.

Ως ιδιαίτερη πτυχή του δικαιώματος στην προσωπικότητα η ελεύθερη πρόσβαση σε δημόσιους ή ιδιωτικούς χώρους, όπου μπορεί να παρευρίσκεται μια μητέρα με το παιδί της έχει θετικό και αρνητικό περιεχόμενο. Το θετικό περιεχόμενο του δικαιώματος της προσωπικότητας συνίσταται στην εξουσία του προσώπου για την ελεύθερη ανάπτυξη των συντελεστών της ατομικότητάς του. Το αρνητικό περιεχόμενο του δικαιώματος της προσωπικότητας συνίσταται στην εξουσία του προσώπου να απαιτεί από τους άλλους σεβασμό της προσωπικότητάς του και να αποκλείει κάθε δραστηριότητα των άλλων που θίγουν την προσωπικότητά του.

 

Στη χώρα μας επικρατούν χαμηλά ποσοστά θηλασμού λόγω του ότι η ελληνική κοινωνία δεν διαθέτει κουλτούρα θηλασμού, δεν είναι εξοικειωμένη με την εικόνα του θηλασμού ως γονεϊκή επιλογή υγείας, παρόλο που έχει δεσμευθεί με την υιοθέτηση της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού για το αντίθετο. Επί δεκαετίες οι εταιρείες παρασκευής βρεφικών γαλάτων παραβιάζουν τόσο τον Διεθνή Κώδικα Εμπορίας Υποκαταστάτων Μητρικού Γάλακτος (4ο συνημμένο), όσο και τη σχετική ελληνική νομοθεσία, προωθώντας την εικόνα του μπιμπερό, διαμορφώνοντας δια της γκρίζας διαφήμισης το μοντέλο της τεχνητής σίτισης με υποκατάστατο μητρικού γάλακτος (formula) ως την κύρια διατροφή των βρεφών. Η εικόνα του απρόσκοπτου θηλασμού ενώπιον τρίτων ως υπεύθυνη επιλογή γονικής επιμέλειας προς το ανήλικο τέκνο πρέπει να αντιμετωπίζεται ως το φυσιολογικό, το σύνηθες και όχι ως πράξη ακτιβισμού, ως πράξη άδικη, κατακριτέα ή εξαιρετική κατά περίπτωση, αναλόγως των προσλαμβανουσών του εκάστοτε οργάνου της δημόσιας τάξης ή ακόμα και του ίδιου του Έλληνα δικαστή. Το θηλάζον παιδί είναι ανάγκη να θηλάζει όπου και όποτε το έχει ανάγκη, χωρίς να κινδυνεύει εξ αυτού του λόγου να εξευτελίζεται ηθικά η μητέρα του και το ίδιο.

Προσβλέποντας στις δημοκρατικές σας ευαισθησίες, αναμένουμε για τις δικές σας ενέργειες.

 

Θεσσαλονίκη, 7.11.2016

Ο Πρόεδρος

Αδαμίδης Δημήτριος