Πρόταση IBFAN για πολιτική θηλασμού

Πρόταση IBFAN για πολιτική θηλασμού

Σε συνέχεια της δουλειάς που έκανε η κοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ στην προηγούμενη Βουλή με την κατάθεση ερώτησης για την προαγωγή του μητρικού θηλασμού, υποβάλλουμε την παρακάτω πρόταση για έναρξη δράσης.

ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
Ο μητρικός θηλασμός είναι η μόνη φυσιολογική διατροφή. Η σίτιση χωρίς ιατρική ένδειξη με βιομηχανοποιημένα υποκατάστατα μητρικού γάλακτος συνιστά παθολογική διατροφή και σαν τέτοια πρέπει να αντιμετωπίζεται από τις υπηρεσίες υγείας και το κράτος. Τα ευεργετικά αποτελέσματα του μητρικού θηλασμού τόσο στη μητέρα όσο και στο βρέφος σε συνάρτηση με την διάρκεια της γαλουχίας, επιβεβαιώνονται από πλήθος ερευνών και είναι αποδεκτά από το σύνολο της επιστημονικής κοινότητας. Συγκεκριμένα: αν το παιδί δεν θηλάσει την 1η μέρα της ζωής του η πιθανότητα να πεθάνει στη νεογνική ηλικία αυξάνεται κατά 16%, αν δεν θηλάσει τις 2 πρώτες μέρες η πιθανότητα θανάτου αυξάνεται κατά 22%. Αν το παιδί δεν θηλάσει καθόλου αυξάνεται η πιθανότητα θανάτου του κατά 27%. Ο μη θηλασμός οδηγεί σε αυξημένο κίνδυνο (μέχρι και 6 φορές) για πληθώρα νοσημάτων στα παιδιά: αλλεργίες, διάρροια, ωτίττιδα, αναπνευστικές λοιμώξεις, άσθμα, παχυσαρκία, διαβήτη, λευχαιμίες, σύνδρομο αιφνιδίου βρεφικού θανάτου, νεκρωτική εντεροκολίτιδα, πνευμονία, μειωμένη ευφυΐα και γλωσσική ικανότητα, επιληψία, διαταραχές συμπεριφοράς, ικανότητα για μάθηση, αθηροσκλήρωση, υπέρταση και καρδιαγγειακά νοσήματα. Αλλά και στην μητέρα: επιλόχεια κατάθλιψη, αναιμία, καρκίνο μαστού, καρκίνο ωοθηκών, καρκίνο ενδομητρίου, μεταβολικό σύνδρομο, διαβήτη, οστεοπόρωση, χολολιθίαση, παχυσαρκία, ρευματοειδή αρθρίτιδα, καρδιαγγειακά νοσήματα.

Το δικαίωμα στο θηλασμό ως φυσική λειτουργία του γυναικείου σώματος και η αποτροπή της διακοπής του εξ αιτίας των συνθηκών εργασίας έχει διεκδικηθεί από το φεμινιστικό και το εργατικό κίνημα, ενώ οι πέρα από κάθε δεοντολογία προσπάθειες προώθησης της τεχνητής διατροφής από τις αντίστοιχες εταιρείες έχουν καταγγελθεί από επιστημονικούς και κοινωνικούς φορείς. Ο ρόλος αυτών των δύο παραγόντων στο γεγονός ότι, παρά την επιθυμία της μεγάλης πλειοψηφίας των μητέρων κατά την έναρξη της γαλουχίας, ελάχιστο ποσοστό κατορθώνει να τη διατηρήσει κατά το πρώτο εξάμηνο, είναι προφανής.

Σημαντικό είναι και το οικονομικό όφελος: αποκλειστικός μητρικός θηλασμός για 6 μήνες σημαίνει εξοικονόμηση 5.000 ευρώ/ παιδί για το σύστημα υγείας μέσα στον πρώτο χρόνο της ζωής του. Δηλαδή 300 εκατομμύρια ευρώ χάνει το ελληνικό κράτος όταν δεν υποστηρίζεται ο μητρικός θηλασμός. Το κόστος αυτό αντιστοιχεί σε έξοδα νοσηλείας, ιατρικών επισκέψεων, φαρμάκων και ημεραργιών λόγω της μεγάλης αύξησης της νοσηρότητας συνεπεία του μη θηλασμού. Το οικονομικό όφελος της οικογένειας για κάθε παιδί που θηλάζει ανέρχεται σε 6.000 ευρώ για τα δύο πρώτα χρόνια της ζωής του, κάτι πολύ σημαντικό σε εποχές οικονομικής κρίσης. Η εξοικονόμηση προκύπτει από τη μεγάλη μείωση της νοσηρότητας και τη συνεπαγόμενη εξοικονόμηση εξόδων νοσηλείας, ιατρικών επισκέψεων, φαρμάκων και ειδικών θεραπευτικών γαλάτων. Διεθνείς μελέτες καταλήγουν ότι για κάθε ευρώ που ξοδεύουμε για την προώθηση του θηλασμού κερδίζουμε 3.

Ο Διεθνής Κώδικας Εμπορίας Υποκατάστατων Μητρικού Γάλακτος που υιοθετήθηκε από την Παγκόσμια Σύνοδο Υγείας (WHA) το 1981 ως «ελάχιστο προαπαιτούμενο» για την προστασία των βρεφών και θα πρέπει να εφαρμόζεται «στο σύνολό του» και έχει επικυρωθεί από τη χώρα μας από το 1983, δεν έχει ισχύ νόμου (δεν προβλέπονται κυρώσεις σε περιπτώσεις παραβίασής του), με αποτέλεσμα να παραβιάζεται καθημερινά, μολονότι αποτελεί ένα μοναδικό και απαραίτητο εργαλείο για την προστασία και προώθηση του μητρικού θηλασμού αλλά και για τη διασφάλιση της καταλληλότητας των υποκατάστατων μητρικού γάλακτος και των σχετικών προϊόντων που κυκλοφορούν στο εμπόριο, όπως τα μπιμπερό και οι τεχνητές θηλές.

Στην χώρα μας, Εθνική Επιτροπή Μητρικού Θηλασμού ορίσθηκε μεν το 1993, σύμφωνα με τις επιταγές της Διακήρυξης Innocenti για την Προστασία, την Προώθηση και Υποστήριξη του Μητρικού Θηλασμού (Φλωρεντία, 1990), αλλά δε λειτούργησε και επαναδραστηριοποιήθηκε μόλις το 2004. Στην ίδια διακήρυξη προβλεπόταν μεταξύ άλλων να θεσπιστεί ευεργετική νομοθεσία για τα δικαιώματα της εργαζόμενης μητέρας που θηλάζει. Την κατευθυντήριο γραμμή έδωσε η Οδηγία 92/85/ΕΟΚ, σχετικά με την εφαρμογή μέτρων που αποβλέπουν στη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία των εγκύων, λεχώνων και γαλουχουσών εργαζομένων, η οποία ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία με τα Προεδρικά Διατάγματα 176/1997 και 41/2003.

Επίσης, το 1993, μέσω της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας (Ε.Γ.Σ.Σ.Ε.) – άρθρο 9 – και ρυθμίσεων μεταγενέστερων Ε.Γ.Σ.Σ.Ε. οι εργαζόμενες μητέρες απέκτησαν δικαίωμα σε «άδεια θηλασμού και φροντίδας παιδιών» μετά την άδεια λοχείας, υπό την μορφή είτε μειωμένου καθημερινού ωραρίου χωρίς μείωση αποδοχών είτε συνεχόμενης ισόχρονης άδειας με αποδοχές. Σήμερα, οι εργαζόμενες μητέρες δικαιούνται α) για το χρονικό διάστημα 30 μηνών από τη λήξη της άδειας λοχείας, δηλαδή 9 βδομάδες μετά τον τοκετό (Ε.Γ.Σ.Σ.Ε. 2004 άρθρο , είτε να προσέρχονται αργότερα, είτε να αποχωρούν νωρίτερα κατά μία ώρα κάθε ημέρα από την εργασία τους β) εναλλακτικά με συμφωνία του εργοδότη, το ημερήσιο ωράριο των μητέρων μπορεί να ορίζεται μειωμένο κατά δύο (2) ώρες ημερησίως για τους πρώτους δώδεκα (12) μήνες και σε μία (1) ώρα ημερησίως για έξη (6) επιπλέον μήνες (Ε.Γ.Σ.Σ.Ε. 2002 –2003 άρθρο 6). Όμως, οι δραματικές συνθήκες κρίσης και η προβλεπόμενη αποδυνάμωση των ελεγκτικών μηχανισμών της αγοράς εργασίας (ΣΕΠΕ) περιορίζουν καθοριστικά την ουσιαστική άσκηση των παραπάνω δικαιωμάτων. Παράλληλα, το Διεθνές Γραφείο Εργασίας της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας έχει εκδώσει 3 Συμβάσεις για την Προστασία της Μητρότητας, με τελευταία την Νο.183 το 2000. Σε αυτή τίθενται ως κύρια στοιχεία για την προστασία της μητρότητας τα δικαιώματα της γυναίκας σε: άδεια μητρότητας, επιδόματα που διασφαλίζουν ότι η μητέρα μπορεί να συντηρήσει τον εαυτό της και το παιδί της κατά την περίοδο της άδειας, ιατρική φροντίδα, προστασία της υγείας της εγκύου και της γαλουχούσας και των παιδιών τους από κινδύνους στον χώρο εργασίας, προστασία από απόλυση και διακρίσεις και το δικαίωμα στη συνέχιση του θηλασμού κατά την επιστροφή της στην εργασία.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF ξεκίνησαν αρχές δεκαετίας του ‘90 μία πρωτοβουλία γνωστή ως «Νοσοκομεία Φιλικά προς τα Βρέφη», σε μια προσπάθεια να εξασφαλισθεί ότι όλες οι υπηρεσίες μητρικής φροντίδας, νοσοκομειακές και εξωνοσοκομειακές, θα υποστηρίζουν τις μητέρες να παίρνουν τις κατάλληλες αποφάσεις για τη διατροφή του παιδιού τους, απαλλαγμένες από εμπορικά συμφέροντα. Στο φιλικό για το βρέφος Νοσοκομείο εφαρμόζονται τα 10 βήματα για επιτυχή θηλασμό, που προτάθηκαν στη Γενεύη το 1989 από τον ΠΟΥ και την UNICEF. Δυστυχώς, μόνο 3 Νοσοκομεία της χώρας (ΑΤΤΙΚΟΝ, ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ, ΜΗΤΕΡΑ) έχουν καταφέρει να κριθούν «Φιλικά για τα Βρέφη»

Το 2004 στο Δουβλίνο παρουσιάστηκε, στο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Σχέδιο Δράσης για την Προστασία, Προαγωγή και Υποστήριξη του Μητρικού Θηλασμού στην Ευρώπη, στη σύνταξη του οποίου συμμετείχε και η χώρα μας. Αυτό περιλαμβάνει συγκεκριμένες, μεμονωμένες ή συνδυασμένες παρεμβάσεις, με στόχο τη διαμόρφωση τοπικών και εθνικών σχεδίων δράσης, καθώς και τη βελτίωση των ποσοστών (έναρξης, αποκλειστικότητας, διάρκειας) και των πρακτικών του μητρικού θηλασμού σε όλη την Ευρώπη.

Επειδή η προστασία της υγείας, στην οποία συμβάλλει ο μητρικός θηλασμός, όπως και η προστασία της μητρότητας και της παιδικής ηλικίας αποτελούν συνταγματικές υποχρεώσεις της πολιτείας
Η διαρκής προσπάθεια των εταιρειών παραγωγής και διακίνησης υποκατάστατων μητρικού γάλακτος για προώθηση των προϊόντων τους, ακόμη και μέσω ποικιλότροπου επηρεασμού του υγειονομικού προσωπικού (δωράκια για το ιατρείο, δωρεάν συμμετοχή σε συνέδρια, οικονομική υποστήριξη έρευνας και προσωπικής ανέλιξης στο πανεπιστήμιο, δωρεάν γάλατα στις μητέρες κλπ) είναι δυνατόν να έχει ως αποτέλεσμα την διακοπή του θηλασμού χωρίς να υπάρχει ιατρική ένδειξη και χωρίς αυτή να είναι η πρώτη επιλογή της μητέρας
Επίσης η διαρκώς αυξανόμενη ανεργία, η επικράτηση επισφαλών σχέσεων εργασίας και η αποδυνάμωση των ελεγκτικών μηχανισμών ευνοούν την παραβίαση διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένων αυτών που αφορούν την άσκηση στην πράξη από τις εργαζόμενες μητέρες του δικαιώματος στην «άδεια θηλασμού» και γενικότερα της νομοθεσίας για την προστασία της μητρότητας.

ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΜΕΤΡΑ:
1. Να ενσωματωθεί άμεσα στην εθνική νομοθεσία ο Διεθνής Κώδικας Εμπορίας Υποκατάστατων Μητρικού Γάλακτος, προβλέποντας ποινές για τους παραβάτες, έτσι ώστε να σταματήσει η παράνομη δωρεάν προώθηση γάλακτος σε σκόνη στα νεογνά κατά την έξοδό τους από τα μαιευτήρια.
2. Να απαγορευτούν οι διαφημίσεις βιομηχανοποιημένων υποκαταστάτων μητρικού γάλακτος προς το ευρύ κοινό.
3. Να μην δίνονται δωρεάν δείγματα υποκαταστάτων σε μητέρες, επαγγελματίες υγείας και νοσηλευτικά ιδρύματα.
4. Απαγόρευση χορηγιών σε επαγγελματίες υγείας από εταιρείες υποκαταστάτων.
Τα σημεία 1,2,3,4 χρειάζονται νομοθέτημα.
5. Πληροφόρηση του κοινού για το κόστος και τους κινδύνους της τεχνητής διατροφής και την πιθανότητα ύπαρξης παθογόνων μικροοργανισμών στα υποκατάστατα.
Το σημείο 5 δεν χρειάζεται νομοθέτημα, αλλά εκστρατεία ενημέρωσης του κοινού στην οποία μπορούν να συμβάλλουν η Εθνική επιτροπή θηλασμού, ο IBFAN, ο σύλλογος πιστοποιημένων συμβούλων γαλουχίας (Γαλαξίας) και εθελοντές.
6. Να καθιερωθεί η λεπτομερής εκπαίδευση στον μητρικό θηλασμό ως υποχρεωτική στις προπτυχιακές σπουδές των γιατρών, στην εκπαίδευση των ειδικευομένων παιδιάτρων, γυναικολόγων και γενικών γιατρών, και να αναμορφώσουν τη σχετική εκπαίδευση των μαιών/μαιευτών, νοσηλευτών/τριών, βρεφονηπιοκόμων και διαιτολόγων, αποφεύγοντας την παρέμβαση των εταιρειών παρασκευής υποκατάστατων μητρικού γάλακτος στην μετεκπαίδευση των γιατρών και στην κατάρτιση προγραμμάτων σχετικά με τη βρεφική διατροφή.
Για το 6 χρειάζεται ευαισθητοποίηση των αντίστοιχων πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και εκπόνηση ενιαίου προγράμματος εκπαίδευσης των ειδικευομένων γιατρών, καθώς και εκπαίδευση αυτών που υπηρετούν σήμερα στο ΕΣΥ.
7. Να καθιερωθούν ως υποχρεωτικά στα δημόσια και ιδιωτικά μαιευτήρια τα 10 βήματα της UNICEF για τον επιτυχή θηλασμό:
 Σε κάθε νοσοκομείο/μαιευτήριο να υπάρχει γραπτή πολιτική για το μητρικό θηλασμό η οποία να ακολουθείται από όλους τους εργαζόμενους στο νοσοκομείο.
 Οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να εκπαιδεύονται (προπτυχιακά και μεταπτυχιακά και κατά τη διάρκεια της εργασίας τους) για την να εφαρμογή αυτής της πολιτικής.
 Να ενημερώνονται όλες οι μητέρες για τους κινδύνους σε περίπτωση που δεν θηλάσουν αποκλειστικά.
 Ο θηλασμός να αρχίζει το πρώτο ημίωρο μετά τον τοκετό με τη βοήθεια εκπαιδευμένου προσωπικού.
 Οι μητέρες να εκπαιδεύονται στην τέχνη του θηλασμού, τόσο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης όσο και κατά τη λοχεία.
 Σε περίπτωση πρόωρου τοκετού και αναγκαστικού αποχωρισμού από το παιδί τους οι μητέρες να εκπαιδεύονται στη διατήρηση της γαλουχίας.
 Στο νεογέννητο να δίνεται μόνο μητρικό γάλα, ούτε υγρά, ούτε συμπληρώματα ξένου γάλακτος εκτός αν υπάρχει ειδικός ιατρικός λόγος.
 Το νεογέννητο δίπλα στη μητέρα του 24 ώρες το 24ωρο από την πρώτη στιγμή.
 Ο θηλασμός να είναι ελεύθερος και απεριόριστος.
 Να μην δίνονται πιπίλες στα παιδιά που θηλάζουν.
 Να υποστηρίζονται όλες οι μητέρες και να αντιμετωπίζονται προβλήματα θηλασμού κατά την παραμονή τους στο νοσοκομείο.
 Να ενημερώνονται οι μητέρες για τις υπάρχουσες υπηρεσίες υποστήριξής τους -μετά την έξοδο από το μαιευτήριο- καθώς και για τις υπάρχουσες ομάδες υποστήριξης του μητρικού θηλασμού.
Το σημείο 7 μπορεί να καθιερωθεί με υπουργική απόφαση
8. Να δοθούν κίνητρα για τη δημιουργία Φιλικών προς το βρέφος νοσοκομείων (π.χ. περισσότερο προσωπικό, προτεραιότητα στις προσλήψεις και στην προμήθεια υλικού, bonus βαθμολογικής εξέλιξης, περισσότερες εκπαιδευτικές άδειες, προσαύξηση μισθού)
Το σημείο 8 χρειάζεται νομοθέτημα.
9. Να δημιουργηθεί Φιλική προς τα Βρέφη πρωτοβάθμια υγεία, Φιλικές προς τα Βρέφη πόλεις και κοινότητες, Φιλικά προς τα βρέφη φαρμακεία και Φιλικές προς τις Μητέρες μαιευτικές πρακτικές.
Το σημείο 9 χρειάζεται νομοθέτημα.
10. Μέτρα για την απαρέγκλιτη εφαρμογή των διατάξεων για την προστασία της εργαζόμενης μητέρας που θηλάζει, για την επέκταση της προστασίας σε εκείνες τις εργασιακές σχέσεις όπου αυτή είναι ελλιπής η ανύπαρκτη και για την υποστήριξη της άνεργης η/και ανασφάλιστης μητέρας, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες οι δικές της και του βρέφους;
Για το 10 απαραίτητες οι νομοθετικές ρυθμίσεις.
11. Εθνική Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης για την βρεφική διατροφή και τον μητρικό θηλασμό, που θα περιλαμβάνει την ευαισθητοποίηση των γονέων, της κοινότητας, του Συστήματος Υγείας και του Εκπαιδευτικού Συστήματος και θα έχει συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα επίτευξης στόχων.
Το σημείο 11 μπορεί να εκπονηθεί από την εθνική επιτροπή θηλασμού, το υπουργείο, τον Γαλαξία, τον IBFAN και εθελοντές.

25/2/2015

 

Για τον IBFAN Ελλάδας
Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΔΑΜΙΔΗΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ Γ.Ν.ΞΑΝΘΗΣ
ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ IBFAN ΕΛΛΑΔΑΣ
ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΘΗΛΑΣΜΟΥ Γ.Ν.ΞΑΝΘΗΣ