Τί είναι ο Διεθνής Κώδικας

Ο Διεθνής Κώδικας Εμπορίας Υποκατάστατων Μητρικού Γάλακτος υιοθετήθηκε από
την Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας το 1981 ως «ελάχιστο προαπαιτούμενο» για την προστασία των βρεφών και θα πρέπει να εφαρμόζεται «στο σύνολό του».

Ένα μοναδικό όργανο
Ο Διεθνής Κώδικας είναι ένα μοναδικό και απαραίτητο εργαλείο για την προστασία και προώθηση του μητρικού θηλασμού – μιας ταυτόχρονα μοναδικής και απειλούμενης πρακτικής – αλλά και για να διασφαλίσει την καταλληλότητα των υποκατάστατων προϊόντων του μητρικού θηλασμού που κυκλοφορούν στο εμπόριο, όπως τα μπιμπερό και οι τεχνητές θηλές. Ο Διεθνής Κώδικας υπήρξε ο πρώτος του είδους του, ένα διεθνώς υιοθετημένο και εγκεκριμένο βασικό ελάχιστο προαπαιτούμενο για την προστασία των πρακτικών υγιεινής με σεβασμό απέναντι στην διατροφή των βρεφών και των παιδιών. Αν και είναι λιγότερο δεσμευτικός από μια συνθήκη ή μια σύμβαση, ο Διεθνής Κώδικας αποτελεί μια διεθνή σύσταση δημόσιας υγείας η οποία ρυθμίζει την εμπορία των υποκατάστατων του μητρικού γάλακτος, που υιοθετήθηκε από την Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας (Π.Σ.Υ.).

Αν και οι συστάσεις της Παγκόσμιας Συνέλευσης Υγείας, γενικότερα, δεν είναι δεσμευτικές, «φέρουν ηθικό ή πολιτικό βάρος, καθώς αποτελούν την κρίση πάνω σ’ ένα ζήτημα υγείας ενός συλλογικού συμμετοχικού οργάνου, του μεγαλύτερου διεθνούς σώματος στον τομέα της υγείας».

«Παράθεση: Σούμπερ, Σ. Ο Διεθνής Κώδικας, Σύνοψη Νομοθεσίας Υγείας, Τόμος 36, Νούμερο 4, 1985, σελίδα 884».

Στην Π.Σ.Υ. συμμετέχουν Υπουργοί Υγείας των κυβερνήσεων όλου του κόσμου, και οι σύμβουλοί τους, επιφανείς εμπειρογνώμονες στον τομέα της δημόσιας υγείας ή σε συγκεκριμένα ζητήματα υγείας. Αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες ψήφισαν κατά του Διεθνούς Κώδικα το 1981, δεκατρία χρόνια αργότερα η Κυβέρνηση Κλίντον ενέκρινε τον Κώδικα στο Ψήφισμα της Π.Σ.Υ. το 1994, παρέχοντας έτσι στον Διεθνή Κώδικα την υποστήριξη κάθε Κράτους Μέλους της Π.Σ.Υ.

Ο Διεθνής Κώδικας συντάχθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.) και το Ταμείο Ηνωμένων Εθνών για την προστασία του Παιδιού (UNICEF) μετά από μια διαδικασία παγκόσμιας διαβούλευσης με τις κυβερνήσεις, την βιομηχανία βρεφικών τροφών, επαγγελματικές ενώσεις και Μ.Κ.Ο. (Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις). Δεν είναι τόσο ισχυρός όσο θα ήταν επιθυμητό και ορισμένοι ορισμοί και άρθρα είναι ανοιχτά σε ερμηνείες. Η βιομηχανία έχει χρησιμοποιήσει ευφάνταστες μεθόδους προκειμένου να παρακάμψει συγκεκριμένα στοιχεία.

Όταν υιοθετήθηκε ο Διεθνής Κώδικας με το Ψήφισμα 34.22 της Π.Σ.Υ. αναγνωρίσθηκε ότι η εμπειρία και η νέα επιστημονική σκέψη θα απαιτούσαν την επανεξέταση του θέματος. Στον Γενικό Διευθυντή του Π.Ο.Υ. ανατέθηκε η εκπόνηση μιας αναφοράς ανά τακτά χρονικά διαστήματα αναφορικά με την κατάσταση της εφαρμογής του Διεθνούς Κώδικα αλλά και για να δώσει οδηγίες για περαιτέρω δράσεις. Ανάλογα Ψηφίσματα έχουν υιοθετηθεί διασαφηνίζοντας και ενισχύοντας τον Διεθνή Κώδικα. Τα σχετικά αυτά μεταγενέστερα Ψηφίσματα απολαμβάνουν του ίδιου κύρους με αυτό του ίδιου του Διεθνούς Κώδικα.

Ο Διεθνής Κώδικας και τα Ψηφίσματα είναι εφαρμοστέα με διάφορους τρόπους:
Τα κράτη Μέλη της Π.Σ.Υ. πρέπει να εφαρμόσουν τον Διεθνή Κώδικα στο σύνολό του μέσω των εθνικών τους μέτρων ως ελάχιστο προαπαιτούμενο.
Παρομοίως, θα πρέπει να εφαρμόσουν μεταγενέστερα Ψηφίσματα της Π.Σ.Υ.
• Οι κατασκευαστές και οι διανομείς καλούνται να συμμορφωθούν με τον Διεθνή Κώδικα ανεξαρτήτως άλλων μέτρων σε εθνικό επίπεδο.
• Μ.Κ.Ο. επαγγελματικές ομάδες, ιδρύματα και ιδιώτες καλούνται να αναφέρουν
τις παραβιάσεις του Κώδικα και να πιέζουν τις κυβερνήσεις για την εφαρμογή του.

• Άλλα διεθνή σώματα, όπως η Επιτροπή του Κώδικα Τροφίμων των Δ.Ο.Τ.Γ.(Διεθνής Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας) και Π.Ο.Υ. καλούνται να υποστηρίξουν και να προωθήσουν την εφαρμογή του Διεθνούς Κώδικα.
• Οι διατάξεις και τα Ψηφίσματα του Διεθνούς Κώδικα έχουν ενσωματωθεί σε άλλες διεθνείς συμφωνίες όπως η Διακήρυξη Ιννοτσέντι και μέρη του στις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ενσωμάτωση του Διεθνούς Κώδικα και των Ψηφισμάτων έχει αναγνωρισθεί, για τις κυβερνήσεις, ως ένα μέτρο το οποίο θα πρέπει να πάρουν έτσι ώστε να συμμορφωθεί μια χώρα με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την Συνθήκη των Δικαιωμάτων του Παιδιού.